احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

103

دائرة المعارف گياه درمانى ايران

در اكثر موارد هرچه زودتر اختلالات اضطرابى درمان شوند زودتر مشكلات آن را مىتوان كاهش داد . اگر يك اختلال اضطرابى بدون درمان به حال خود رها شود ممكن است تا آخر عمر فرد را گرفتار سازد . استرس مجموع واكنش‌هاى جسمى و ذهنى ( عاطفى ) آدمى در برابر محرك‌هاى ناخواسته‌ى خارجى و داخلى كه برهم زننده‌ى ثبات داخلى بدن باشد ، استرس نام دارد . اگر اين واكنش‌ها ناكافى يا نامناسب باشند ممكن است به بيمارى منجر شوند . استرس عموما پس از ادراك وضعى ناخواسته يا زيان‌بار آغاز مىشود . اين احساس تنش نام دارد . تنش احساس به هم خوردن تعادل فيزيولوژيكى است و استرس واكنش بدن براى رفع اثر عامل تنش‌زا . زندگى هرچه ساده‌تر باشد استرس كمتر است . روستاييان كمتر از شهرنشينان و شهرنشينان كمتر از ساكنان شهرهاى بزرگ و پرجمعيت با عوامل استرس‌زا روبه‌رو هستند . « 1 » استرس بر دو نوع است : استرس‌هاى بزرگ و استرس‌هاى كوچك ( مينى استرس‌ها ) . استرس‌هاى بزرگ در زندگى هر شخص به ندرت اتفاق مىافتند ، مثل از دست دادن يك عزيز ، از دست دادن شغل و بيكار شدن ، ورشكستگى ، طلاق و مانند آنها . بدن در برابر استرس‌هاى بزرگ در سه مرحله عمل مىكند كه از موضوع بحث ما خارج است . آنچه بيشتر مورد بحث ماست مينى استرس‌ها هستند كه در هر شبانه‌روز بارها آدمى با آن‌ها روبه‌رو مىشود . مينى استرس‌ها مانند قطره‌هاى آبى كه اگر مدام از ارتفاعى روى سنگى بچكند آن را سرانجام سوراخ مىكنند ، بر اثر تكرار آدمى را از پا درمىآورند . مينى استرس‌ها به قرار زيرند : - استرس انتظار در صف ( نان ، آنچه با كوپن توزيع مىشود ، پمپ بنزين ، پشت چراغ قرمز راهنمايى ، اتاق انتظار پزشك ، بانك‌ها ، اداره پست ، اتوبوس و . . ) ؛ - استرس ناشى از خاموشى ناگهانى برق - استرس ناشى از قطع آب لوله‌كشى - استرس حاصل از دعواى زن و شوهر در خانه ( كه متأسفانه در اكثر فرهنگ‌ها شايع است ) - استرس داشتن ماشين ( و دردسرهاى مربوط به آن ) ؛ نداشتن ماشين ( و دردسرهاى مربوط به آن ) - استرس دانش‌آموزان در كلاس درس ، ناشى از معلمى كه درس مىپرسد - استرس امتحان ( و آزمايشات مختلف ) - استرس داشتن بيمار صعب العلاج يا علاج‌ناپذير در خانه - استرس ناشى از وجود همسايگان عارى از فرهنگ آپارتمان‌نشينى - استرس ناشى از بىاعتنايى مأموران ادارات در انجام وظايف خود - استرس ناشى از بلندگوها و صداى دلخراش آنها در معابر - استرس ناشى از رانندگان بىتوجه به مقررات راهنمايى ، براى عابران و ديگر رانندگان . عكس العمل بدن در برابر عوامل استرس‌زا : بدن براى مقابله با عوامل استرس‌زا به راه‌هاى مختلف عمل مىكند : 1 - ضربان قلب سريع‌تر مىشود تا خون كافى به اعضا برسد تا بتوانند با استرس مقابله كنند . 2 - بر اثر تنگ شدن رگ‌هاى سطحى بدن ، خون از پوست متوجه مغز و عضلات مىشود تا با عوامل استرس‌زا بهتر مقابله شود . 3 - آدرنالين ( هورمون هيجان ) به مقدار بيشتر از بخش مركزى غده‌ى روى كليه ترشح مىشود .

--> ( 1 ) . البته اين بدان معنا نيست كه تكامل اجتماعى صورت نگيرد و سطح زندگى در همان شكل روستايى باقى بماند بلكه متناسب با اين تحول بايد با استفاده از روش‌هاى علمى و طبيعى بر اين مشكل فائق آمد .